Voorbeeld de heer en mevrouw De Jong

De heer en mevrouw De Jong zijn in gemeenschap van goederen getrouwd en hebben drie kinderen. Het gezamenlijke vermogen bedraagt € 600.000. De heer De Jong komt te overlijden. Mevrouw De Jong is op dat moment 70 jaar. In zijn testament heeft de heer De Jong de wettelijke verdeling opgenomen en heeft mevrouw De Jong en de kinderen tot erfgenamen benoemd, ieder voor een gelijk deel.

De nalatenschap van de heer De Jong bedraagt € 300.000 (de helft van de gemeenschap van goederen). Er zijn vier erfgenamen. Mevrouw De Jong en de drie kinderen hebben ieder dus recht op € 75.000 (= € 300.000/4). Op basis van de wettelijke verdeling worden alle goederen en schulden aan mevrouw de Jong toegedeeld en wordt mevrouw De Jong dus overbedeeld. Hierdoor ontstaat een zogenaamde overbedelingsschuld van € 225.000. De kinderen krijgen ieder een vordering op mevrouw De Jong van € 75.000. Afhankelijk van de bepalingen in het testament kan op de overbedelingsschuld wel of geen rente zijn verschuldigd.

Wanneer geen rente is verschuldigd, is bij het overlijden van de heer De Jong in totaal € 7.316 erfbelasting verschuldigd. Wanneer een rente van 6% samengesteld is verschuldigd, is bij het overlijden van de heer De Jong in totaal € 16.766 erfbelasting verschuldigd.

De overbedelingsschuld van mevrouw De Jong aan de kinderen en de al dan niet verschuldigde rente komt bij haar overlijden in mindering op haar nalatenschap. Dus als mevrouw De Jong nog lang leeft én een hoge rentevergoeding is overeengekomen, wordt de nalatenschap van mevrouw De Jong kleiner. Stel dat mevrouw De Jong op 80-jarige leeftijd overlijdt. Bij een rente van 0% is dan € 31.766 erfbelasting verschuldigd. Bij een rente van 6% samengesteld is € 15.298 erfbelasting verschuldigd.

Samengevat kan het vorenstaande als volgt worden weergegeven.

Verschuldigde erfbelastingRente 0%Rente 6% samengesteld
Bij overlijden van de heer De Jong€               7.316€             16.766
Bij overlijden van mevrouw De Jong€             31.766€             15.298
Totaal na 2 overlijdens€             39.082€             32.064

 

In dit geval is het voor de erfbelasting het meest voordelig om voor een rente van 6% samengesteld te kiezen.

Stel echter dat mevrouw De Jong ziek is en op 71-jarige leeftijd overlijdt, één jaar na het overlijden van de heer De Jong. De verschuldigde erfbelasting is dan als volgt.

 

Verschuldigde erfbelastingRente 0%Rente 6% samengesteld
Bij overlijden van de heer De Jong€               7.316€             16.766
Bij overlijden van mevrouw De Jong€             31.766€             30.516
Totaal na 2 overlijdens€             39.082€             47.282

In deze situatie is het beter om voor een rente van 0% te kiezen.

Afhankelijk van de omstandigheden bij het overlijden van de heer De Jong, zoals de grootte van het vermogen, de levensverwachting van mevrouw De Jong, de beschikbare liquiditeiten om de erfbelasting te betalen en het bestedingspatroon van mevrouw De Jong, kan het verstandig zijn om voor een bepaalde verdeling van de nalatenschap en voor een bepaalde rente te kiezen.

Het is daarom belangrijk om een goed testament te hebben met voldoende keuzemogelijkheden, zodat op het moment van het eerste overlijden kan worden bezien wat civielrechtelijk en fiscaal het meest optimaal is.

mr. drs. Eva Boogaards-Smits

Mobiel: 06 48 47 90 39